Dava Terminolojisi: Bir İşletme Sahibinin Temel Hukuki Terimler Sözlüğü
Bir işletme bir hukuk uyuşmazlığına dahil olduğunda, kullanılan dil hızla yabancı gelebilir. Şikayet, cevap, delil toplama ve özet karar gibi kelimeler mahkemelerde sık kullanılır, ancak daha önce hiç dava süreciyle karşılaşmadıysanız bunlar kafa karıştırıcı olabilir.
Kurucular ve küçük işletme sahipleri için dava terminolojisini anlamak, yalnızca hukuki belgeleri okumakla ilgili değildir. Şirketiniz bir uyuşmazlıkta taraf olarak gösterilirse, zamanında yanıt vermenize, avukatınızla daha net iletişim kurmanıza ve daha iyi kararlar almanıza yardımcı olur. İster yeni bir şirket kuruyor, ister uyumluluğu sürdürüyor, ister büyümeye hazırlanıyor olun, medeni yargılama terimlerine dair temel bir anlayış gereksiz hataları azaltabilir.
Bu rehber, en yaygın dava terimlerini sade bir dille açıklar. Genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye olarak değerlendirilmemelidir.
Dava terminolojisi neden önemlidir
Hukuki uyuşmazlıklar hızlı ilerler ve çoğu zaman katı son tarihler içerir. Bir başvuru süresini kaçırmak veya bir mahkeme emrini yanlış anlamak, kötü bir durumu daha da kötüleştirebilir. Bir LLC, şirket veya başka bir işletme yapısına sahipseniz, bir davadaki temel terimler şunları etkileyebilir:
- Bir şikayete nasıl yanıt vereceğiniz
- Hangi bilgileri sunmanız gerektiği
- Bir uyuşmazlığın erken aşamada çözülüp çözülemeyeceği
- Dosya yargılamaya giderse ne olacağı
- Dava sona erdikten sonra hükmün nasıl icra edileceği
Açık bir kelime dağarcığı, bir avukat, kayıtlı temsilci veya iç operasyon ekibiyle daha verimli çalışmanıza da yardımcı olur. İşletmeniz Zenind üzerinden kurulmuşsa, kayıtlarınızı düzenli tutmak ve tebligat bilgilerinizi güncel tutmak, size ulaşması halinde hukuki bildirimleri yönetmeyi kolaylaştırabilir.
Temel dava terimleri
Davacı
Davacı, davayı başlatan kişi veya işletmedir. Zarar gördüğünü düşünür ve mahkemeden bir çözüm bekler.
İşletme uyuşmazlıklarında davacı bir müşteri, tedarikçi, çalışan, yatırımcı veya başka bir şirket olabilir. Davacı genellikle davayı başlatmak için şikayet dilekçesi verir.
Davalı
Davalı, hakkında dava açılan kişi veya işletmedir. Davalı, mahkeme kurallarının belirlediği süre içinde davaya yanıt vermelidir.
Bir şirket açısından davalı, iddialara bağlı olarak doğrudan tüzel kişiliğin kendisi, yöneticilerinden biri veya başka bir ilgili taraf olabilir.
Şikayet
Şikayet, davayı başlatan belgedir. Kimlerin dava açtığını, neden dava açtıklarını ve mahkemeden ne istediklerini açıklar.
Bir şikayet genellikle iddiaları, hukuki talepleri ve tazminat ya da başka bir çözüm talebini içerir. Tek başına kanıt değildir; davanın başlangıç beyanıdır.
Tebligat kağıdı
Tebligat kağıdı, davalının bir dava açıldığını bildiren resmi bildiridir. Çoğu zaman nasıl ve ne zaman yanıt verilmesi gerektiğine dair talimatlar içerir.
Bir işletme, tebligat kağıdını ciddiye almalıdır. Bunu yok saymak, gıyabi karar veya başka yaptırımlara yol açabilir.
Cevap
Cevap, davalının şikayete verdiği resmi yanıttır. Cevapta davalı, her bir iddiayı kabul edebilir, reddedebilir veya yanıt verecek yeterli bilgiye sahip olmadığını belirtebilir.
Cevap ayrıca savunmaları ve bazı durumlarda karşı talepleri içerebilir.
Karşı dava
Karşı dava, davalının aynı dava içinde davacıya karşı ileri sürdüğü taleptir.
Örneğin bir işletme diğerini ödenmemiş faturalar nedeniyle dava ederse, davalı taraf davacının önce sözleşmeyi ihlal ettiğini ileri sürerek karşı dava açabilir.
İleri sürülen savunma
İleri sürülen savunma, davacının bazı iddiaları doğru olsa bile davalının sorumlu olmamasını sağlayabilecek bir nedendir.
Yaygın ileri sürülen savunmalar arasında zamanaşımı, feragat, ibra ve zararın azaltılmaması yer alır.
Davanın reddi talebi
Davanın reddi talebi, mahkemeden davayı erken aşamada sona erdirmesini isteyen başvurudur; bunun nedeni genellikle şikayetin hukuken yetersiz olmasıdır.
Şikayet geçerli bir talep ortaya koymuyorsa, mahkemenin yetkisi yoksa veya davacı önemli bir süreyi kaçırdıysa bu talep yapılabilir. Kabul edilirse, dava yeniden açılma imkanıyla birlikte veya bu imkan olmaksızın reddedilebilir.
Talep ileri sürmemek
Talep ileri sürmemek iddiası, anlatılan olgular doğru olsa bile bunların mahkemenin uygulayabileceği bir hukuki talep oluşturmaması anlamına gelir.
Bu, davalının davanın başında reddi talep etmesinin en yaygın gerekçelerinden biridir.
Yargı yetkisi
Yargı yetkisi, mahkemenin bir davaya bakma yetkisidir. Bir mahkemenin hem konu hem de taraflar üzerinde uygun yetkiye sahip olması gerekir.
İşletme sahipleri için yargı yetkisi önemlidir çünkü yanlış mahkeme uyuşmazlığa hiç bakamayabilir.
Yetkili yer
Yetkili yer, davanın açılması gereken uygun coğrafi konumu ifade eder.
Bir dava, uygulanacak olgulara ve kurallara bağlı olarak belirli bir ilçe, eyalet veya federal yargı çevresinde açılabilir.
Dava sürecinde kullanılan terimler
Dava süreci
Dava süreci, bir uyuşmazlığın mahkeme sistemi üzerinden çözülmesi sürecinin tamamıdır.
Bu süreç; dilekçelerin sunulmasını, delillerin paylaşılmasını, duruşmalara katılmayı, uzlaşma görüşmelerini ve gerekirse yargılamaya gidilmesini kapsar.
Dilekçeler
Dilekçeler, davayı başlatan ve çerçeveleyen resmi belgelerdir. Şikayet ve cevap en yaygın dilekçelerdir; ancak mahkemeye göre başka başvurular da dilekçe sayılabilir.
Tebligat işlemi
Tebligat işlemi, mahkeme evraklarının davalıya resmi olarak teslim edilmesidir.
Amaç, davalının dava hakkında uygun şekilde bilgilendirilmesini sağlamaktır. Şirketlerde tebligat çoğu zaman kayıtlı temsilciye veya hukuki evrakları kabul etmeye yetkili başka bir kişiye yapılır.
Delil toplama
Delil toplama, her iki tarafın bilgi ve delil alışverişinde bulunduğu aşamadır.
Bu aşamanın amacı sürprizleri önlemek ve her iki tarafın da dava öncesinde olguları anlamasını sağlamaktır.
Yazılı sorular
Yazılı sorular, delil toplama sırasında bir tarafın diğer tarafa gönderdiği yazılı sorulardır.
Yanıtlayan taraf bunları genellikle yemin altında yazılı olarak cevaplamak zorundadır.
Belge ibraz talepleri
Belge ibraz talepleri, karşı taraftan belge, kayıt, e-posta, sözleşme, ekran görüntüsü veya diğer ilgili materyalleri sunmasını ister.
İşletme davalarında buna faturalar, kurumsal kayıtlar, yazışmalar, finansal tablolar ve iç politikalar dahil olabilir.
Beyan talebi
Beyan talepleri, karşı taraftan belirli ifadeleri kabul etmesini veya reddetmesini ister.
Bunlar, ihtilaflı kalan konuları daraltmak için sık kullanılır ve yargılamayı kolaylaştırabilir.
Tanık ifadesi
Tanık ifadesi, genellikle avukatlar ve bir zabıt katibinin huzurunda mahkeme dışında alınan yeminli ifadedir.
Tanık, soruları kayda geçen şekilde yanıtlar ve tutanak daha sonra başvurularda veya yargılamada kullanılabilir.
Mahkeme celbi
Mahkeme celbi, bir kişinin tanıklık yapmak veya belge sunmak zorunda olduğunu belirten hukuki emirdir.
İşletmeler, bir davayla ilgili kayıtlar, bordro verileri, sözleşmeler veya başka materyaller için celp alabilir.
Delil toplama zorlaması talebi
Delil toplama zorlaması talebi, mahkemeden karşı tarafı delil taleplerine yanıt vermeye veya delil toplama yükümlülüğüne uymaya zorlamasını ister.
Bir taraf geçerli bir neden olmaksızın işbirliği yapmayı reddederse mahkemeler yaptırım uygulayabilir.
Koruyucu karar
Koruyucu karar, dava sırasında hassas bilgilerin nasıl kullanılacağını veya paylaşılacağını sınırlar.
Bu, özellikle dava ticari sırlar, gizli iş kayıtları, müşteri verileri veya başka özel materyaller içeriyorsa önemlidir.
Çözüm terimleri
Arabuluculuk
Arabuluculuk, tarafsız bir üçüncü kişi olan arabulucunun yönettiği, uzlaşma odaklı bir toplantıdır.
Arabulucu davaya karar vermez. Bunun yerine tarafların uzlaşma seçeneklerini ve olası bir orta yolu değerlendirmesine yardımcı olur.
Uzlaşma
Uzlaşma, bir uyuşmazlığı duruşma olmaksızın tamamen veya kısmen sona erdiren anlaşmadır.
Uzlaşma zamandan tasarruf sağlayabilir, maliyeti azaltabilir ve belirsizliği sınırlayabilir. Davanın herhangi bir aşamasında sağlanabilir.
Uzlaşma sözleşmesi
Uzlaşma sözleşmesi, çözümün şartlarını belirleyen yazılı sözleşmedir.
Ödeme koşulları, gizlilik hükümleri, davanın düşürülmesine ilişkin şartlar ve karşılıklı ibra maddeleri içerebilir.
İbra
İbra, taraflardan birinin gelecekte belirli taleplerde bulunmayacağına dair taahhüttür.
İşletme uyuşmazlıklarında ibra çoğu zaman bir uzlaşma sözleşmesinin parçasıdır.
Kesin olarak reddedilme
Kesin olarak reddedilme, davayı kalıcı biçimde sona erdirir. Davacı genellikle aynı talebi yeniden açamaz.
Bu terim, uyuşmazlığa kesinlik kazandırdığı için önemlidir.
Kesin olmaksızın reddedilme
Kesin olmaksızın reddedilme, hukuk izin verirse davacının davayı daha sonra yeniden açabilmesine olanak tanır.
Bu durum, usule ilişkin bir sorun davanın ilerlemesini engellediğinde ortaya çıkabilir.
Yargılama öncesi ve yargılama terimleri
Özet karar
Özet karar, önemli olgular hakkında gerçek bir ihtilaf olmadığı için mahkemenin davayı duruşma yapmadan karara bağlamasını isteyen taleptir.
Hakim kabul ederse, dava deliller ve hukuk temelinde sonuçlandırılabilir.
İspat yükü
İspat yükü, bir talebi veya savunmayı ispat etme sorumluluğudur.
Farklı dava türlerinde farklı hukuki standartlar uygulanır; bu nedenle yük, talebe ve mahkemeye göre değişebilir.
Delil
Delil, bir davada olguları ispat etmek veya çürütmek için kullanılan materyaldir.
Belgeler, tanıklık, kayıtlar, fotoğraflar, videolar veya elektronik ortamda saklanan bilgiler olabilir.
Ek
Ek, bir hukuki işlemde resmi olarak sunulan bir delil parçasıdır.
Ekler çoğu zaman beyanlarda, duruşmalarda ve yargılamada etiketlenir ve atıf yapılır.
Duruşma
Duruşma, mahkemenin delilleri dinlediği ve dava daha önce çözülmediyse karar verdiği süreçtir.
Duruşma, davaya bağlı olarak hakim önünde, jüri önünde veya her ikisiyle birlikte yapılabilir.
Hüküm
Hüküm, jüri yargılamasında jüri tarafından verilen karardır.
Hakim önünde görülen davalarda ise genellikle nihai tespiti hakim yapar.
Karar
Karar, mahkemenin davadaki talepleri sonuçlandıran nihai hükmüdür.
Para ödenmesine hükmedebilir, belirli bir eylemi emredebilir veya talepleri tamamen reddedebilir.
Karar sonrası terimler
Hükmün icrası
Kaybeden taraf bir hükme uymazsa, kazanan tarafın bunu tahsil etmek veya uygulamak için ek hukuki adımlar atması gerekebilir.
Yargı çevresine ve olgulara bağlı olarak icra; maaş haczi, haciz, rehine veya diğer mahkeme onaylı usuller yoluyla olabilir.
Haciz yoluyla tahsil
Haciz yoluyla tahsil, bir hükmü yerine getirmek için ücretlerden, banka hesaplarından veya diğer kaynaklardan para alınmasına izin veren tahsil yöntemidir.
İşletmeler, bazı uyuşmazlıklarda alacak hesaplarını veya bordroyu etkileyebileceği için bu terimi anlamalıdır.
Mahkemeye saygısızlık
Mahkemeye saygısızlık, bir kişinin mahkeme emrine uymaması veya mahkemenin otoritesine müdahale etmesi halinde ortaya çıkar.
Bir taraf uymazsa mahkeme yaptırım, para cezası veya başka sonuçlar uygulayabilir.
Yazılı emir
Yazılı emir, birinin bir şeyi yapmasını veya yapmamasını yönlendiren resmi mahkeme emridir.
Farklı yazılı emirler, tahsil ve icra dahil çeşitli amaçlara hizmet eder.
İşletme sahiplerinin bilmesi gereken yaygın usul terimleri
Talep
Talep, mahkemeden belirli bir işlem yapmasını isteyen başvurudur.
Örnekler arasında davanın reddi talepleri, delil toplama zorlaması talepleri ve özet karar talepleri yer alır.
Duruşma
Duruşma, hakimin belirli bir konu hakkında argümanları veya delilleri dinlediği mahkeme sürecidir.
Duruşmalar çoğu zaman yargılamadan daha kısa ve daha dar kapsamlıdır.
Emir
Emir, mahkemenin bir tarafa bir şey yapmasını veya yapmamasını gerektiren talimatıdır.
Emirler; delil toplama, takvimlendirme, ihtiyati tedbirler ve diğer birçok konuyu kapsayabilir.
İhtiyati tedbir
İhtiyati tedbir, bir kişiye veya işletmeye bir şeyi yapmasını ya da yapmamasını emreden mahkeme kararidir.
Bunlar özellikle sözleşmeler, fikri mülkiyet veya gizli bilgilerle ilgili uyuşmazlıklarda önemlidir.
Tazminat
Tazminat, zararı karşılamak için verilen paradır.
Gerçek kayıpları, kaçırılan kârı veya bazı durumlarda hukuk tarafından tanınan diğer zarar kalemlerini kapsayabilir.
Hukuki çözüm
Hukuki çözüm, davacının mahkemeden talep ettiği giderimdir.
Para, ihtiyati tedbir, tespit hükmü veya başka bir hukuki çözüm içerebilir.
Bir işletme sahibi olarak dava nasıl yönetilir
Şirketiniz hukuki evraklarla tebliğ edilirse, hızlı hareket edin ve düzenli olun.
- Her belgeyi dikkatlice okuyun.
- Her son tarihi hemen not edin.
- İlgili kayıtları ve yazışmaları koruyun.
- Uyuşmazlıkla ilgili e-postaları veya belgeleri silmeyin.
- Yönetimi, hukuk danışmanını ve gerekli iç paydaşları bilgilendirin.
- Kayıtlı temsilcinizin ve şirket kayıtlarınızın güncel olduğunu doğrulayın.
İyi kurumsal düzen, büyük fark yaratabilir. Açık sahiplik kayıtları, güncel iletişim bilgileri ve güvenilir belge yönetimi, bir hukuki bildirim geldiğinde kafa karışıklığını azaltmaya yardımcı olur.
Son düşünceler
Dava terminolojisi ilk başta göz korkutucu görünebilir, ancak temel kavramlar kelime dağarcığını öğrendiğinizde yönetilebilir hale gelir. Davacı, davalı, delil toplama, uzlaşma ve karar gibi terimler, bir davanın baştan sona izlediği aşamaları tanımlar.
İşletme sahipleri için bu bilgi pratiktir. Zamanında yanıt vermenize, avukatınızla verimli çalışmanıza ve kurduğunuz şirketi korumanıza yardımcı olur. Yeni bir işletme kuruyor veya uyumluluk sürecinizi güçlendiriyorsanız, hukuki kayıtlarınızı düzenli tutmak beklenmedik durumlara hazırlanmanın en basit yollarından biridir.
Mevcut soru yok. Lütfen daha sonra tekrar kontrol edin.