Harika Konuşmacıları İnceleyin, Ama Onları Taklit Etmeyin: Kurucular Özgün Bir Ses Nasıl Geliştirir?

Harika konuşmacılar size çok şey öğretebilir. Bir mesajın temposunu nasıl ayarlayacağınızı, bir hikayeyi nasıl kuracağınızı, bir duraklamayı nasıl kullanacağınızı ya da bir odanın dikkatini nasıl çekeceğinizi gösterebilirler. Ancak, etkili iletişimcilerden öğrenmek ile onlara dönüşmeye çalışmak arasında önemli bir fark vardır. İlki beceri kazandırır. İkincisi ise çoğu zaman güvenilirliği zedeler.

Kurucular için bu fark, çoğu insana göre daha önemlidir. Her sunum, müşteri görüşmesi, ekip toplantısı ve yatırımcı sohbeti güven inşa etmek için bir fırsattır. İnsanlar yalnızca sunduğunuz gerçekleri değerlendirmez. Aynı zamanda size inanıp inanmadıklarını da ölçerler. Bu inanç büyük ölçüde özgünlüğe bağlıdır.

Başka bir konuşmacıyı taklit etmek ilk başta güvenli görünebilir. Bir başkası daha parlak, daha güçlü ya da daha karizmatik konuşuyorsa, onun jestlerini, ritmini veya tonunu ödünç almak mantıklı gibi gelebilir. Ancak sonuç genellikle yapay olur. Dinleyici tam olarak nedenini açıklayamayabilir, fakat anlatımın doğal olmadığını hisseder. Bu olduğunda mesajın etkisi azalır.

Daha iyi yaklaşım daha disiplinli ve daha etkilidir: Güçlü konuşmacıları gözlemleyin, alttaki tekniği belirleyin ve onu kendi sesinize uyarlayın. Kendinizi silmeden gelişmenin yolu budur.

Taklit neden genellikle başarısız olur

Taklidin başarısız olmasının basit bir nedeni vardır: tarz, kimlikten kolayca ayrıştırılamaz.

İyi bir konuşmacının anlatımı çoğu zaman kişiliği, deneyimi, zamanlaması, enerji düzeyi ve genellikle hitap ettiği kitle gibi birçok unsurun birleşimiyle şekillenir. Yalnızca görünen kısımları kopyalarsanız, bu seçimleri işe yaratan daha derin yapıyı kaçırırsınız. Örneğin dramatik bir duraklama, dramatik olduğu için etkili değildir. Doğru anda, doğru sesle ve doğru amaçla geldiği için işe yarar.

Anlamadan kopyalamak birkaç soruna yol açar:

• Anlatımınız, tepki veren değil ezberlenmiş gibi gelebilir.
• Mesajınızın özünden dikkatinizi uzaklaştırabilir.
• Sözleriniz ile beden diliniz arasında tutarsızlık yaratabilir.
• Dinleyicinin içeriğe değil performansa odaklanmasına neden olabilir.

Bir başkası gibi ses çıkarmaya çalışmaya ne kadar çok enerji harcarsanız, netlik, bağ kurma ve sağlıklı yargı için o kadar az dikkatiniz kalır. Özellikle iş ortamlarında bu değiş tokuş pahalıya mal olur; çünkü kitleler güvenebilecekleri bilgi ister.

Güçlü konuşmacılardan ne öğrenilmeli

Amaç etkili iletişimcileri incelemekten kaçınmak değildir. Tam tersine. Harika konuşmacılar, neye bakacağınızı bildiğinizde değerli öğretmenlerdir.

Beğendiğiniz bir konuşmacıyı izlerken, “Onlar gibi nasıl konuşurum?” sorusundan daha iyi sorular sorun. Bunun yerine şunları sorun:

• Konuşmaya nasıl başlıyorlar?
• Ana fikri nasıl işaret ediyorlar?
• Vurguyu artırmak için duraklamaları nasıl kullanıyorlar?
• Bir fikirden diğerine nasıl geçiyorlar?
• Karmaşık fikirleri küçümseyici görünmeden nasıl sadeleştiriyorlar?
• Dinleyicinin kendini nasıl dahil hissetmesini sağlıyorlar?

Bu sorular kişilikten çok tekniği ortaya çıkarır. Teknik çalışılabilir, pratik edilebilir ve uyarlanabilir. Kişilik ise yerine geçilmemelidir.

Kurucular için bu, mesajınızın kısa ve ikna edici olması gereken ortamlarda özellikle faydalıdır. Örneğin bir girişim sunumu bir performans değildir. Sonuçları olan bir iş görüşmesidir. Yatırımcılar özgüven ister, ancak sağduyu da arar. Müşteriler netlik ister, ama dürüstlük de ister. Çalışanlar yönlendirme ister, fakat bunu veren kişinin gerçek olduğunu da bilmek ister.

Başka biri gibi konuşmaya çalışmanın üç riski

1. Yanlış özellikleri kopyalayabilirsiniz

İnsanlar genellikle önce gösterişli özellikleri fark eder: özgüven, enerji, mizah veya dramatik anlatım. Ancak bunlar her zaman bir konuşmacıyı etkili kılan özellikler değildir.

Bazen asıl etkili olan şey gösteriş değil, yapılandırmadır. Bazen yoğunluk değil, ölçülülüktür. Bazen de sadeleştirme becerisidir. Yalnızca en belirgin özellikleri taklit ederseniz, hedeflerinize hizmet etmeyen alışkanlıklar edinebilirsiniz.

Örneğin saldırgan bir satış tarzını taklit eden bir kurucu cesur görünebilir, fakat inceliğini kaybedebilir. Yüksek teatral bir tarzı kopyalayan biri heyecanlı duyulabilir, ancak güvenilir görünmeyebilir. Tehlike sadece tuhaflık değildir. Asıl tehlike uyumsuzluktur.

2. Başkasının tarzını onun kadar iyi taşıyamazsınız

Bir konuşmacının neden etkili olduğunu anlasanız bile, onun anlatımını aynı rahatlıkla yeniden üretmeniz gerekmez. Onların zamanlaması onlara aittir. Ritmi onlara aittir. Sessizlikle kurdukları rahatlık onlara aittir.

Bir kişide doğal duran tarz, başka birinde zorlanmış görünebilir. Bu bir zayıflık değildir. Bu normaldir. Başkasına ait olmayan bir sesi taşımaya çalışmayı bıraktığınızda iletişiminiz güçlenir.

Bir odaya konuşan bir kurucunun televizyon sunucusu, duruşma avukatı ya da sahne yıldızı gibi konuşmasına gerek yoktur. Net, kendinden emin ve inandırıcı konuşması gerekir. Bunlar aynı şey değildir.

3. Dinleyiciniz performans değil, sizi ister

Bu en önemli noktadır. İnsanlar nadiren kusursuz bir taklidi dinlemek için gelir. Fikrin, kararın, şirketin veya bir sonraki adımın sorumluluğunu taşıyan kişiyi dinlemek için gelirler.

Bu nedenle sizin sesiniz bir sınırlama değil, sunduğunuz değerin bir parçasıdır.

İşinizin neden var olduğunu, yeni bir ürünün neden önemli olduğunu ya da bir müşterinin neden size güvenmesi gerektiğini anlatırken dinleyiciniz yalnızca gerçekleri dinlemez. Yargıyı, sahiplenmeyi ve samimiyeti de dinler. Anlatımınız ödünç alınmış gibi gelirse, düşüncenizin de ödünç alınmış olup olmadığını sorgulayabilirler.

Kendi konuşma tarzınızı nasıl geliştirirsiniz

Özgünlük ile gelişim arasında seçim yapmak zorunda değilsiniz. İkisini birlikte kurabilirsiniz.

Doğal başlangıç noktanızla başlayın

Normal bir ortamda konuşurken kendinizi kaydedin. Performans sergilemeyin. Sadece bildiğiniz bir konuyu, bir meslektaşınıza anlatır gibi açıklayın.

Sonra şu kalıplara bakın:

• Çok mu hızlı ya da çok mu yavaş konuşuyorsunuz?
• Ana noktayı gölgeliyor musunuz?
• Doldurma kelimelerini fazla mı kullanıyorsunuz?
• Aceleci, düz, gergin veya tekdüze mi duyuluyorsunuz?
• Nerede en doğal duyuluyorsunuz?

Bu başlangıç noktası, sizi başka biri olmaya zorlamadan neyi geliştirmeniz gerektiğini gösterir.

Kişilikleri değil, teknikleri ödünç alın

Başlangıç seviyenizi öğrendikten sonra, konuşmacıları belirli araçlar için inceleyin.

Şunları ödünç alabilirsiniz:

• Bir sunuma daha temiz başlama yolu
• Önemli bir noktadan önce duraklama alışkanlığı
• Örnekleri tanıtmanın daha iyi bir yöntemi
• Bir konuşmayı daha doğrudan bitirme biçimi
• Soruları yanıtlamak için basit bir yapı

Bu teknikler mevcut tarzınıza entegre edilebilir. Asıl mesele budur. Amaç taklit değil, çeviridir.

Dilinizi sade ve net tutun

Birçok konuşmacı önemli görünmek için karmaşık konuşmaya çalışır. Bu çoğu zaman ters teper.

Sade dil çoğu zaman en ikna edici dildir. Düşüncenizi takip etmeyi ve özgüveninizi güvenilir bulmayı kolaylaştırır. Özellikle kurucular için netlik bir rekabet avantajıdır. Zor bir fikri basitçe açıklayabiliyorsanız, daha az değil, daha çok yetkin görünürsünüz.

İyi bir kural şudur: Doğal biçimde söylemesi zor olan bir cümle, büyük olasılıkla dinleyici için de doğal biçimde alınması zor bir cümledir.

Duraklamaları amaçlı kullanın

İnsanların en sık taklit etmeye çalıştığı şeylerden biri dramatik tempodur. Sorun, duraklamaların ancak anlama bağlı olduklarında işe yaramasıdır.

Şuralarda duraklayın:

• Büyük bir noktayı tanıtırken
• Önemli bir ifadenin yerleşmesine izin verirken
• Sorundan çözüme geçerken
• Dinleyiciye düşünmesi için bir an verirken

Sırf ünlü bir konuşmacı öyle yapıyor diye duraklamayın. Duraklamayı kendi ritminizin parçası hâline getirin.

Anlatımınızı ortama göre ayarlayın

Yönetim kurulu sunumu, satış demosu, işe alım görüşmesi ve konferans konuşması farklı resmiyet ve enerji düzeyleri gerektirir.

Güçlü iletişimciler bağlama göre uyum sağlar. Her yerde tek bir ses kullanmazlar. Kurucular da aynı şeyi yapmalıdır. Sahnede işe yarayan bir tarz, küçük bir toplantıda fazla teatral gelebilir. Bire bir konuşmada işe yarayan bir tarz, yatırımcılarla dolu bir odada fazla yumuşak kalabilir.

Özgünlük, hiç uyum sağlamamak demek değildir. Uyum sağlarken rol yapmamak demektir.

İş dünyasında özgünlük neden önemlidir

İş dünyasında güven, tutarlılıkla kurulur. İnsanlar ne demek istediğinizi, neyi savunduğunuzu ve sözlerinizin eylemlerinizle örtüşüp örtüşmediğini bilmek ister.

Bu yüzden kamu önünde konuşmada özgünlük çok önemlidir. İletişimdeki aynı özellikleri güçlendirir; bunlar sağlam şirketler kuran niteliklerdir:

• İletişimde netlik
• Abartısız özgüven
• Farklı ortamlarda tutarlılık
• Baskı altında güvenilirlik
• Dinleyicinin zekâsına saygı

Bir kurucu için bu nitelikler kozmetik değildir. Fon toplama, satış, işe alım, medya görüşmeleri ve müşteri ilişkilerini etkiler. Parlak ama doğal olmayan bir konuşmacı bir kez dikkat çekebilir. Net ve özgün bir konuşmacı ise itibar inşa edebilir.

Daha iyi konuşmalar için basit bir çerçeve

Daha hızlı gelişmek ve yine de kopya gibi görünmemek istiyorsanız, herhangi bir sunumda şu çerçeveyi kullanın:

1. Ana fikri tek cümlede söyleyin.
2. Neden önemli olduğunu açıklayın.
3. Bir veya iki somut örnek verin.
4. Muhtemel itiraza yanıt verin.
5. Net bir sonraki adımla bitirin.

Bu yapı mesajınızı düzenli ve akılda kalıcı tutar. Aynı zamanda kendi sesinizle konuşmayı kolaylaştırır; çünkü zamanı ödünç alınmış süslemelerle doldurmaya çalışmıyorsunuz.

En iyi konuşmacılar tarzın arkasına saklanmaz. Tarzı, özü desteklemek için kullanırlar.

Doğal hissedene kadar pratik yapın

Özgün konuşma, hazırlıksız konuşma ile aynı şey değildir. Doğal bir anlatım çoğu zaman daha az değil, daha fazla pratik gerektirir.

Yüksek sesle pratik yapın. Kamera karşısında pratik yapın. Güvendiğiniz bir meslektaşınızla pratik yapın. Ana noktalarınız ezberlenmiş değil, konuşma dili gibi hissedilene kadar çalışın. Amaç bir performansı ezberlemek değildir. Amaç, bir mesajı o kadar iyi içselleştirmektir ki onu gerçek zamanlı olarak uyarlayabilesiniz.

Bu olduğunda anlatımınız daha esnek hale gelir. Bir soruyu yanıtlayıp yerinizi kaybetmezsiniz. Dinleyici kafası karışmış görünürse ifadelerinizi değiştirebilirsiniz. Bir senaryoya bağlı kalmak yerine en önemli olanı vurgulayabilirsiniz.

Gerçek özgüven tam olarak budur.

Son düşünce

Harika konuşmacıları inceleyin. Onların yapısından, disiplininden ve açıklığından öğrenin. Ama başka birinin kopyası olmaya çalışmayın.

Geliştirebileceğiniz en ikna edici ses, bilgili, sakin ve açıkça size ait olandır. Kurucular için bu ses, insanlar ürünü görmeden çok önce şirketiniz hakkındaki algıyı şekillendirebilir. Bu anlamda özgün iletişim bir yumuşak beceri değil, iş varlığıdır.